Tiroid Bezi Hasatalıklarının Tanısında Başvurulan Laboratuar Tetkikleri
Sıklıkla Kullanılan Kan Testleri;
- TSH
- Serbest T3
- Serbest T4
- Anti-TPO antikoru
- Anti-Tiroglobulin Antikoru
- TSH-reseptor antikoru
- Tiroglobulin
- Kalsitonin
hormonlarının kan duzeylerinin ölçülmesidir.
TSH: Tiroid Stimulan Hormon
Tiroid bezinin çalışması beyinde bulunan ve hipofiz adı verilen bir bezden salgılanan
TSH hormonu ile kontrol edilir.
Kan dolaşımındaki tiroid hormonları (T4 ve T3) azalınca hipofizden TSH salgısı artar
ve bu hormon tiroid bezinden tiroid hormon salgısını artırır. Tersine, eğer dolaşımda
T4 ve T3 artarsa bu takdirde hipofizden TSH salgılanması azalır.
Kanda ölçülen TSH düzeyinin normalden düşük olması tiroid bezinin aşırı çalıştığını,
normalden yüksek bulunması durumunda ise tiroid bezinin az çalıştığını gösterir.
TSH ölçümü, 0.4-2.5 arasında ise normaldir, yani bez normal çalışıyor demektir.
- TSH, 2.5-4 arasında ise ileride tiroid bezi yetmezliği gelisebilir. Bu durumda yılda
bir defa TSH ölçtürünüz
- TSH, 4-10 arasinda ise tiroid bezinde hafif yetmezlik vardır ve tedavi gerekir.
- TSH ölçümü 10’dan buyuk ise tiroid bezinde belirgin yetmezlik vardir, yani az çalışıyor
demektir ve tedavi gerekir.
- TSH hormonu 0.4’den kucuk ise tiroid beziniz fazla çalışıyor, yani cok hormon üretiyor
demektir ve yine tedavi gerekir.
- TSH hormonu 2.5-4 arasinda ve anti-TPO antikorunuz kanınızda yüksekse sizde ileride
tiroid bezi yetmezligi gelişme olasılığı yüksek demektir.
T3 ve T4 Hormonları:
T4 ve T3 hormonlarinin normal sınırın altında veya üstünde olmasi tiroid bezinin
iyi calismadigini gosterir. T4 ve T3 hormonlari dusuk ise beziniz az calisiyor,
buna karsilik T4 ve T3 hormonlari yuksek ise beziniz cok calisiyor demektir.
T3 ve T4 olcumu yaptirirken serbest T3 ve serbest T4 hormonlarini olcturmek en iyisidir.
Total T4 ve Total T3 artik pek kullanilmamaktadir.
Gebelerde, dogum kontrol hapi kullananlarda ve ostrojen ilaci alanlarda mutlaka
serbest T3 ve serbest T4 hormon olcumleri yapilmalidir.
Anti-TPO (Anti-Mikrozomal Antikor) ve Anti –TG (Anti-Tiroglobulin Antikor)
Tiroid bezi hastaliklarini teshiste ayrica tiroid antikorlari denen anti-TPO (diger
adi anti-mikrozomal antikor) ve anti-tiroglobulin antikorlari da olculur.
Bu antikorlarin yuksek olmasi tiroid hastaliginin otoimmun hastalik denilen bagisiklik
sistemi bozukluguna bagli olarak ortaya ciktigini gosterir.
Otoimmun hastalik vucudun kendi dokusunu (burada tiroid bezini) yabanci bir doku
olarak algilayip onu yok etmeye calismasidir. Bu nedenle bagisiklik sistemimiz tiroid
bezini yok etmek amaciyla anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikorlari uretir.
Bu antikorlar tiroid bezine yapisarak hucreleri tahrip eder. Vucudun neden boyle
davrandigi henuz bilinmemektedir.
Anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorlari en cok Hashimoto hastaligi denen bir hastalikta
yukselir.
Hashimoto hastaligi tiroid bezi yetmezligi yapan bir hastaliktir. Toplumda bu antikorlar
%10 kiside tiroid hastaligi olmadan yuksek olarak bulunabilir.
TSH-reseptor antikoru,
TSH-reseptor antikoru, Graves hastaligi denen ve gozlerde buyume yapan tiroid bezinin
asiri calismasi hastaliginda kanda yukselebilmektedir.
Tiroglobulin
Tiroglobulin ölçümü ise ameliyat olmuş ve tiroid bezi tamamen alınmış tiroid kanserli
hastaların izlenmesinde kullanılır. Diger hastalıkların tanısında pek kullanılmaz.
Tiroglobulin düzeyinin gittikçe artması tiroid kanserinin nüks ettigini gösterir.
Kalsitonin
Kalsitonin olcumu ise meduller tip tiroid kanserinin tanısı ve izlenmesinde faydalıdır.
Kalsitonin duzeyi yuksek olan noduler guatrli hastalarda meduller kanser şüphesi
artar ve baska testler yapılır.